نقش جنسیت در توسعه

دانلود مقاله نقش جنسیت در توسعه

21 صفحه فایل word – قابل ویرایش + منابع

توضیحاتی از این مقاله:

پس از جنگ جهانی دوم، زمانی كه مفهوم « توسعه» مطرح شد ،موضوعات مرتبط با برابری جنسیتی به طور کامل با مساله توسعه اقتصادی کشورهای جهان سوم بی‌ارتباط در نظر گرفته می‌شد.

طبق نحقیقات هفتاد درصد فقیران دنیا زنان هستند، زنان در بیشتر كشورها فقط حدود 10 درصد كرسي‌هاي پارلمان را در دست دارند و در كشورهاي در حال توسعه ،تقریبا، درآمدی حدود 73 درصد درآمد مردان را به‌دست می‌آورند. در هیچ کشور در حال توسعه ای حقوق زنان و مردان برابر نیست. به همين دلایل، زنان در برابر با فقر به ويژه در اثر متاركه يا طلاق آسيب پذيرتر هستند و در نتيجه، به سرمايه هاي توليدي دسترسي ندارند.

چهار رویکرد زیر که مورد بررسی قرار می‌دهیم، از نظر تاریخی و زمانی مناسب‌ترین رویکردها هستند:

1- رويكرد‌هاي توسعه مبتني بر رشد وابسته به اقتصاد كلاسيك و نئوكلاسيك:

2- رويكردهاي مبتني بر نوسازي(مدرنيسم):

3- رويكرد‌هاي ماركسيستي و چپ‌گراي(راديكال)

4- رويكرد‌هاي ليبراليستي و نئوليبراليستي طرفدار توسعه انسان محور

1- رويكرد‌هاي توسعه مبتني بر رشد وابسته به اقتصاد كلاسيك و نئوكلاسيك: اين رويكرد به مسایل عدالت اجتماعی، کاهش فقر یا کاهش فاصله های طبقاتی توجهی ندارد و طرفدار رشد اقتصادی است. سنتي‌ترين نگرش به فرايند توسعه مربوط به اواخر دهه‌ي 1940 تا اوائل دهه‌ي 1960 است توسعه را فقط در قالب توسعه اقتصادي و به معناي «رشد توليد ناخالص ملي» مورد توجه قرار مي‌دهد. در اين دوره‌ي آغازين که می‌توان آنان را پيشگامان توسعه به معناي امروزي آن خواند، مباحث توسعه‌يي مبتني بر ديدگاه‌هاي اقتصادي(و بندرت جامعه‌شناختي) است و مجموعه نظرات صاحب‌نظراني را در نظر مي‌گيرد. اين دوره با تشريح آراء توسعه‌يي بائر آغاز و سپس به آراء كلارك پرداخته شده است كه به نوعي آن نقطه مقابل آراء بائر است. كه مشخصه‌ي مشترك آراء صاحب‌نظران اين دوره، دقت و توجه آنان به موضوع رشد اقتصادي و طرفداري آنان از الگوي توسعه صنعتي است.

2- رويكردهاي مبتني بر نوسازي(مدرنيسم): به مكتب‌هاي جامعه‌شناختي تكامل‌گرا توجه دارد و طرفدار تغييرات ساختاري در راستاي تبديل جوامع سنتي به جوامع نوين با همه استلزامات سياسي، فرهنگي، اجتماعي و اقتصادي اين نوع گذاره است. اولین تحول در اين رويكرد سنتي در دهه 1960 اتفاق افتاد كه به دلائل ويژه بين‌المللي و از جمله به لحاظ مقابله با روند رو به پیشرفت قلمروي فكري و جغرافيايي سوسياليسم، انديشه «رشد همراه با توزيع مجدد» بر نگرش و رويكرد توسعه مسلط شد. با این وجود كه در اين‌ دوران نيز رشد اقتصادي همچنان مهم‌ترين هدف در فرايند توسعه باقي ماند، ولی اقدامات ساختاري مهمي نظير اصلاحات ارضي و توزيع مجدد منابع و درآمد، مورد توجه دولت‌هاي ملي و سازمان‌هاي بين‌المللي قرار گرفت. اين دوره با آراء لوئيس شروع شده است كه او را مي‌شه پايه‌گذار رشته دانشگاهي توسعه دانست.

3- رويكرد‌هاي ماركسيستي و چپ‌گراي(راديكال): طيفي از ديدگاه‌هاي ماركسيستي قديم و جديد، از گذار انقلابي به جامعه سوسياليستي تا مسیر رشد غير سرمايه‌داري و نظريه وابستگي و قرائت‌هاي امروزين جامعه‌شناسي انتقادي(مكتب فرانكفورت) را در بردارد.

4- رويكرد‌هاي ليبراليستي و نئوليبراليستي طرفدار توسعه انسان محور: بر حفظ محيط زيست اصرار دارد و به طور کلی در قالب طرفداري از توسعه انساني و توسعه پايدار بیان می‌شود. سومين تحول در رويكرد توسعه كه در واقع چرخشي جدي نسبت به سه وضعيت پيش گفته- «سنتي»، «توزيع مجدد درآمد»، «نيازهاي اساسي»- به شمار مي‌آيد. توجه به مفهوم پايداري تحت تاثير آثار نگران‌كننده گسترش فقر و تخريب محيط زيست و شعار فزاينده گروه‌هاي موسوم به «سبز» است. اين گرايش با مفاهيم «توسعه انساني» و «توسعه پايدار» پيوستگي جدا ناشدني دارد به نوبه خود به طرح رويكردهاي نوين‌تري در زمينه توسعه در سال‌هاي پاياني قرن بيستم منجر شده است.

زنان تا ديروز فراموش شده بودند و به مشاركت آن‌ها در فعاليت‌هاي اجتماعي توجهي نمي‌شد و آنان را محدود به خانه داري، همسرداري و بچه داري كرده بودند و زنان این موضوع را باورکرده بودند. اما امروزه يكي از مباحث مهم توسعه نفي نابرابري جنسي است. نفي نابرابري‌هاي طبقاتي است. نفي تبعيض ميان زن و مرد است. طبق تحقيقات علمي معلوم شده است كه زنان دانا، فرزندان آگاه به بار مي آورند و آگاهي نيز مبنای توسعه است. نهضت‌هاي فمنيستي در دنيا كه در جهت نفي نابرابري زن و مرد هستند امروزه از جايگاه خاصی برخوردار شده اند. آموزش مهارت‌ها و فنون لازم به زنان جهت رشد توانمندي‌هاي آنان نيز بايد مورد توجه قرار گيرد. براي این کار ابتدا بايد زنان را از موقعيت اجتماعي و منافع خود آگاه ساخت و آموزشهاي لازم را برای كسب مهارت‌ها و توانمندسازي آنان انجام داد.